Artikel
Geschreven door Nico Inberg
Posted on 01-10-2013

Amerikaanse overheid dicht: en nu?

36 keer gelezen

Sinds afgelopen nacht 06.00 uur Nederlandse tijd is de Amerikaanse overheid voor een groot gedeelte gesloten. Ongeveer 800.000 ambtenaren hoeven vandaag niet op hun werk te verschijnen. Ze krijgen voorlopig ook geen loon maar kunnen dat later terugvorderen wanneer de problemen zijn opgelost. Hoe kan zoiets gebeuren en nog belangrijker, welke impact heeft deze maatregel op de wereldeconomie?

Oorzaak sluiting Amerikaanse overheid

Het probleem is dat de regering-Obama goedkeuring moet hebben van het congres voor de nieuwe overschrijdingen van het overheidsbudget. De enorme schuldenberg is de republikeinen een doorn in het oog en zij eisen extra bezuinigingen. Ze willen dat Obama zijn zorgverzekeringswet, ObamaCare, aanpast voordat ze hun toestemming geven aan het verhoogde budget. Obama en de democraten op hun beurt weigeren die nieuwe wet ook maar één letter aan te passen.

Obama heeft het niet gemakkelijk. Hij hobbelt van incident naar incident en wordt in een wurggreep gehouden door de republikeinen. De republikeinen en democraten controleren elk een volksvertegenwoordiging, de republikeinen hebben de meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, de democraten zijn de baas in de Senaat. Door steeds maar weer elkaars plannen af te keuren zit de regering-Obama in een spagaat. De republikeinen op hun beurt worden weer gegijzeld door de Tea Party, de rechtse vleugel van de republikeinen.

Het is een complexe situatie maar tot nu toe werd meestal op het laatste moment een deal gesloten. Dit keer is dat echter niet gelukt.

Amerikaanse overheid in 1995 ook gesloten

Ook in 1995, onder Bill Clinton, heeft de regering platgelegen. De drie weken die het toen duurde, kostte de Amerikaanse schatkist een slordige $1.5 miljard. Het hoort kennelijk bij het Amerikaanse politieke spel. Tot zover niets ergs dus, al heeft het wel een behoorlijke impact op het lokale bedrijfsleven. Het beste is het nog te vergelijken met een enorme sneeuwbui, waardoor iedereen thuisblijft.

De meest gehoorde reactie van het bedrijfsleven is er momenteel een van schouderophalen. Men gaat ervan uit dat de politiek in Washington een pokerspel op hoog niveau speelt en binnen enkele weken met een oplossing komt.

Verenigde Staten bereiken schuldenplafond

Erger wordt het op 17 oktober, wanneer het schuldenplafond van de Verenigde Staten opnieuw wordt bereikt. Het schuldenplafond (de ‘debt ceiling’) geeft aan hoeveel geld de Amerikaanse regering mag lenen. Als dat niet verhoogd wordt, kan Amerika de rente op haar staatsobligaties niet meer betalen en komen we in een compleet andere situatie terecht. Wanneer de schuldeisers (lees: China en andere landen) niet meer kunnen worden betaald, heeft dit serieuze gevolgen voor de financiële markten. De wereldeconomie is afhankelijk van de dollar en wanneer het thuisland van de dollar niet meer kredietwaardig is, kan er opnieuw een financiële ramp ontstaan. Niet voor niets schoot de goudprijs (als vluchthaven voor valuta) in september 2011, toen eenzelfde scenario pas op het allerlaatste nippertje voorkomen werd, compleet door het dak. Het kostte de VS toen haar Triple A-rating, de hoogste kredietwaardigheid rating. Nu hebben alleen Canada, Australië en een handjevol Europese landen (waaronder Nederland) die nog. Het verlies van een hoge rating is rampzalig voor de schatkist want de rentes gaan dan omhoog wat weer nieuwe bezuinigingen nodig maakt.

Gevolgen voor bedrijfsleven

De gevolgen voor het bedrijfsleven zijn op dit moment nog niet te overzien. Aan de reactie van de financiële markten te zien, valt het nog mee. De beurzen zijn slechts enkele procenten gedaald in de afgelopen dagen. Er wordt kennelijk gerekend op een last-minute deal. Wel is duidelijk geworden dat het vertrouwen in de politiek een forse dreun heeft gekregen. Inmiddels staat dit vertrouwen op een veertigjarig dieptepunt. Het gevolg is dat veel bedrijven nog steeds wachten met het aannemen van nieuw, vast personeel. Als belangrijkste reden wordt hiervoor de politieke instabiliteit genoemd waardoor ondernemers niet het vertrouwen hebben dat de regering ‘in control’ is en er alles aan doet om het bedrijfsleven optimaal te faciliteren, want daar moeten de banen vandaan komen.

De wereldeconomie steunt op de VS

De Amerikaanse politiek speelt een gevaarlijk spelletje. De rest van de wereld kijkt toe en hoopt dat het afloopt met een goed einde, als een doorsnee Hollywoodproductie. Het financiële systeem zit echter dusdanig in elkaar (dat hebben we ook in 2008 gezien) dat de hele wereld aan elkaar geknoopt zit en dus geen enkele deeleconomie gespaard blijft als de Amerikanen er niet op tijd uitkomen. Dat ze er uitkomen is voor velen een gegeven, het kan immers niet anders. Het moet alleen wel nog even gebeuren...