Artikel
Geschreven door Lisanne Barnaart
Posted on 27-06-2016

Handleiding voor het ontcijferen van jaarrekeningen

519 keer gelezen

Het lezen van een jaarrekening is niet altijd even eenvoudig, maar is wél belangrijk als u inzicht wilt in de financiële gezondheid van een bedrijf. Om u te helpen, bespreken we de verschillende onderdelen van een jaarrekening én de belangrijkste financiële ratio’s. 

Wat staat er in een jaarrekening?

Het is wettelijk verplicht dat de volgende onderdelen in de jaarrekening worden opgenomen:

  • Balans
  • Winst- en verliesrekening (alleen voor grotere bedrijven)
  • Een toelichting

Het nauwkeurig bestuderen van deze gegevens kan u helpen het kredietrisico van klanten in te schatten. Daarnaast kan het u een idee geven van het toekomstige succes van een bedrijf, vooral op de korte termijn. Het meest bruikbare inzicht krijgt u als u de gegevens binnen een bredere context beoordeelt, omdat u daarmee trends kunt identificeren en analyseren.

Het analyseren van trends

De droge cijfers van een bedrijf kunnen prima lijken, maar het is bij het interpreteren van een jaarrekening belangrijk een helicopterview te ontwikkelen. Kijk dus naar cijfers ten opzichte van voorgaande jaren én ten opzichte van gemiddelden in de sector. Vergelijk bijvoorbeeld cijfers van de voorgaande drie tot vijf jaar om de groei-, omzet-en winstontwikkeling helder te krijgen. Zit er een opwaartse trend in de cijfers of heeft het bedrijf een groeivertraging doorgemaakt? Om een nog beter begrip van veranderingen te krijgen, kunt u ook de cijfers van vergelijkbare bedrijven binnen dezelfde sector en markt vergelijken om te zien of het bedrijf beter, slechter of gelijk presteert. Dit geeft inzicht in het succes en de financiële gezondheid van het bedrijf. Daarnaast geeft het een beeld van hoe efficiënt het bedrijf werkt en of het voldoende kansen benut.

Ken de branche

Het is belangrijk kennis te hebben van de branche van uw klant om goed in te kunnen schatten of het goed presteert. Hoe meer u over de branche weet, hoe beter u beslissingen kunt nemen over het samenwerken met bedrijven in die sector. Zoek daarom antwoord op vragen als: 

  • Is het een bloeiende sector?
  • Kent de branche seizoensinvloeden?
  • Wat zijn gemiddelde winstmarges van vergelijkbare bedrijven binnen de branche?
  • Wat zijn de groeivooruitzichten?
  • Stijgt of daalt het marktaandeel van het bedrijf?
  • Is het een verouderde industrie die probeert technologische vooruitgang te boeken of is een innovatieve sector die al profiteert van nieuwe kansen?
  • Wat zijn de vooruitzichten voor het economische klimaat?
  • Zijn of komen er sociale, politieke of economische veranderingen?
  • Is het succes van de sector afhankelijk van een andere branche?
  • Zo ja, wat zijn de vooruitzichten voor die branche?

De berekening van financiële ratio's

Ratio's zijn een belangrijk hulpmiddel voor credit managers om bedrijven te evalueren en inzicht te krijgen in voorraden, het betaald krijgen van facturen en zaken als de liquiditeit en solvabiliteit. Dit zijn enkele van deze ratio´s. 

Current ratio

Voor inzicht in de liquiditeit van een onderneming moet u de vlottende activa (ontvangen of binnen een jaar te ontvangen bedragen) delen door de kortlopende schulden (binnen een jaar te betalen verschuldigde bedragen). De uitkomst geeft aan of een onderneming aan alle korte termijn verplichtingen kan voldoen - en zegt dus iets over het kredietrisico. Een current ratio van 2 is ideaal en geeft een gezonde liquiditeitspositie weer, maar een 1: 1 verhouding is ook aanvaardbaar. Het is vooral belangrijk dit cijfer ten opzichte van voorgaande jaren te bekijken om inzichtelijk te maken hoe stabiel deze ratio is.

Quick ratio

Dit is de current ratio, maar dan zonder voorraden mee te tellen. De quick ratio geeft een nauwkeurigere meting van de cashflow en liquiditeit, omdat u geen rekening hoeft te houden met de verkoop van bestaande voorraad.

Overall liquiditeitsratio

Dit bepaalt het vermogen van een onderneming om schulden met activa te dekken - en wordt berekend door de totale activa te delen door het verschil tussen de totale verplichtingen en de voorwaardelijke reserves.

Netto winst

Dit is de winst of het verlies dat overblijft als u alle kosten, rentelasten en belastingen van de inkomsten heeft afgetrokken. Een cruciaal onderdeel dus van het onderzoeken van een jaarrekening! De formule is vrij eenvoudig: 

Bedrijfsopbrengsten - bedrijfskosten = bedrijfsresultaat (operationele winst of verlies)
+
Rentelasten - rentebaten = bruto winst of verlies 

Te betalen belasting

Netto winst

Analyse van leningen

Het is ook nuttig te weten welke leningen een bedrijf heeft en hoe dit de financiële stabiliteit beïnvloedt. Er zijn vele soorten leningen, zoals een rekeningcourantkrediet of asset based lending, wat vergelijkbaar is met een hypotheek en steeds vaker voorkomt. Asset based lending is een lening tegen een onderpand, wat zelfs facturen kunnen zijn die het bedrijf nog betaald moet krijgen. Welke leningsvorm ook wordt toegepast, het kost altijd geld in de vorm van rentebetaling. Controleer daarom hoeveel een bedrijf heeft geleend, wat de hoogte van de rentebetalingen is en hoe dit zich verhoudt tot de financiële trends van het bedrijf. Ziet u bijvoorbeeld een daling van de omzet en winst in combinatie met een stijging van de leenbedragen, dan moet dat direct een rode vlag zijn. 

Hoe meer gegevens u uit een jaarrekening haalt en hoe beter u deze interpreteert, hoe beter u winstgevende beslissingen over uw kredietverlening kunt maken.

Wilt u meer lezen over jaarrekeningen? Download dan hier ons handboek!

Jaarrekening lezen voor Dummies